Filtr HEPA w odkurzaczu: co to jest i jak go ocenić

Filtr HEPA to filtr wysokiej skuteczności, który ma zatrzymywać drobny pył w powietrzu przechodzącym przez odkurzacz. W opisach produktów to hasło pojawia się często, ale samo w sobie nie wystarcza: liczy się klasa filtra (H13 lub H14), jego miejsce w obiegu powietrza i to, czy producent opisuje sposób czyszczenia. Poniżej wyjaśniamy te różnice bez żargonu.

Filtr HEPA: co to jest i jak działa

HEPA to skrót od angielskiego „High-Efficiency Particulate Air”. Filtr HEPA to gęsta przegroda włóknista, przez którą przepływa powietrze, a cząstki pyłu zostają na włóknach. Zgodnie z opisem na Wikipedii wymaga się od niego usunięcia z przepływającego powietrza co najmniej 99,95 % cząstek (norma europejska i ISO) lub 99,97 % (standard amerykański) o średnicy 0,3 μm (Wikipedia: HEPA).

W odkurzaczu filtr HEPA zwykle pełni rolę filtra dodatkowego: powietrze najpierw przechodzi przez resztę urządzenia, a filtr ma zatrzymać drobny pył, który mógłby wrócić do pomieszczenia (Wikipedia: Vacuum cleaner). Odkurzacz bez HEPA nie jest przy tym pozbawiony wymagań: dla sprzętu sieciowego od 1 września 2017 r. rozporządzenie (UE) nr 666/2013 ogranicza reemisję kurzu do 1,00 % (zestawienie wymogów).

Klasy filtrów HEPA: H13 i H14

W Europie filtry HEPA klasyfikuje norma EN 1822, która wyróżnia dwie klasy: H13 i H14. Skuteczność mierzy się dla cząstek o rozmiarze najtrudniejszym do zatrzymania (MPPS), czyli w najsłabszym punkcie filtra. Producent filtrów Mann+Hummel podaje następujące wartości (Mann+Hummel: EN 1822):

Klasa	Skuteczność całkowita	Skuteczność miejscowa
H13	≥ 99,95 %	≥ 99,75 %
H14	≥ 99,995 %	≥ 99,975 %

Skuteczność miejscowa to wartość w najsłabszym punkcie powierzchni filtra, a całkowita to średnia dla całej powierzchni. W praktyce H14 przepuszcza mniej cząstek niż H13, ale w odkurzaczu o jakości efektu decydują też szczelność obudowy, przepływ powietrza i stan filtra. Różnica między klasami nie przekłada się więc automatycznie na odczuwalną różnicę w domu.

Filtr HEPA w odkurzaczu: na co zwrócić uwagę

Nazwa „HEPA” bywa używana szerzej niż norma. Według Wikipedii określenia takie jak „True HEPA”, „HEPA-type”, „HEPA-like” czy „HEPA-style” nie mają znaczenia prawnego, a produkty tak opisane mogą nie być badane w niezależnych laboratoriach. Przy czytaniu specyfikacji sprawdź więc:

• czy podano klasę (H13 lub H14) i odwołanie do normy EN 1822, a nie samo „filtr HEPA”;
• gdzie filtr się znajduje – najczęściej jest to filtr wylotowy, przez który przechodzi powietrze opuszczające odkurzacz;
• czy filtr jest wymienny i czy producent podaje jego numer katalogowy;
• czy instrukcja opisuje czyszczenie albo mówi, że filtr należy wymienić.

Jeszcze jedna uwaga, tym razem nasza interpretacja, a nie dane ze źródeł: filtr działa tylko na powietrze, które przez niego przechodzi. Jeśli obudowa jest nieszczelna, część powietrza może go ominąć, więc sama klasa filtra nie opisuje całego odkurzacza. Informacje o skuteczności przy alergiach mogą mieć tylko charakter ogólny: nie obiecujemy złagodzenia objawów, a w razie wątpliwości warto porozmawiać z lekarzem. Zobacz też odkurzacze dla alergików oraz poradnik jak pozbyć się roztoczy odkurzaczem.

Jak sprawdzić, co zrobić z filtrem w Twoim odkurzaczu

Nie ma jednej zasady, bo różne filtry w różnych modelach wymagają innego postępowania. Dlatego zamiast ogólnych rad (które mogłyby uszkodzić filtr) wykonaj trzy kroki:

1. Otwórz odpowiedni element odkurzacza i sprawdź, czy filtr ma oznaczenia, np. symbol mycia lub numer modelu.
2. Znajdź w instrukcji producenta fragment o filtrach: czy jest myjący, czy jednorazowy, jak go czyścić i czy wskazano czas schnięcia.
3. Jeśli instrukcji nie masz, poszukaj jej po symbolu modelu na stronie producenta albo zapytaj serwis.

O oznakach, że filtr wymaga uwagi, wnioskujemy z logiki działania, nie z danych producentów: spadek ssania, nieprzyjemny zapach przy pracy lub widoczne uszkodzenie włókniny. Szczegóły dotyczące zamienników opisujemy w poradniku o tym, jak wybrać filtr do odkurzacza. Gdy spada ssanie, zajrzyj do poradnika odkurzacz słabo ssie.

Jak wybrać odkurzacz z filtrem HEPA

Traktuj filtr jako jedno z kryteriów, a nie jedyne. W praktyce ustal, czy zależy Ci na klasie H13 lub H14, czy wystarczy wymienny filtr z dobrym opisem. Potem porównaj hałas, typ pojemnika, rodzaj szczotki i, w modelach akumulatorowych, czas pracy. Modele z deklarowanym filtrem HEPA zebraliśmy w kategorii odkurzacz z filtrem hepa, a kolejne poradniki znajdziesz w dziale poradniki odkurzacze.

Inny sposób filtracji, oparty na zbiorniku z wodą, opisuje poradnik odkurzacz z filtrem wodnym.

Pamiętaj, że dane na tej stronie pochodzą ze źródeł publicznych i od producentów; nie opieramy ich na własnych pomiarach, więc przed zakupem zweryfikuj klasę filtra w specyfikacji konkretnego modelu. Zasady dbania o cały sprzęt opisuje poradnik jak czyścić odkurzacz.